صفحه بعد خسارت‏هاى فلسطينيان در انتفاضه صفحه قبل

خسارت‏هاى فلسطينيان در انتفاضه

انتفاضه‏الاقصى هر چند ملت فلسطين رابراى مبارزه عليه رژيم صهيونيستى جدى‏تر نمود اما خسارت‏هايى نيز به فلسطينيان وارد كرد. مهم‏ترين اين خسارت‏ها عبارتند از:

الف. خسارت‏هاى جانى
اين خسارت‏ها شامل موارد زير مى‏باشد:

1. شهدا:
از هنگام شروع انتفاضه‏ى مسجدالاقصى، رژيم صهيونيستى سياست كشتار و ترورهاى فيزيكى را در پيش گرفت و سربازان صهيونيست اجازه يافتند و بلكه به آنان دستور داده شد تا به سوى نيمه‏ى بالايى بدن تظاهر كنندگان شليك كنند تا در صورت از پاى درنيامدن، تظاهر كننده حتماً به شدت زخمى شده و دچار معلوليت شود.(50)
سربازان صهيونيستى برايشان فرق نمى‏كند كه طرف مقابلشان مرد است يا زن، كودك و شيرخواره است يا پيرمرد، همه را مورد هدف آتش كينه‏ى خويش قرار مى‏دهند.
سازمان‏ها و مراكز مدافع حقوق بشر آمارهاى بلند و بالايى را از حجم شهدا و مجروحان فلسطينى تهيه كرده‏اند.
تعداد شهدا در سال اول به 843 شهيد رسيد.
578 تن توسط نيروهاى نظامى ارتش رژيم صهيونيستى به شهادت رسيدند.
23 تن توسط شهرك‏نشينان صهيونيست به قتل رسيدند.
22 فلسطينى به دليل ممانعت نيروهاى صهيونيستى از ادامه‏ى حركت آبولانس جان سپردند.
30 تن در عمليات شهادت‏طلبانه به شهادت رسيدند.
حداقل 247 شهيد از نوار غزه
حداقل 376 شهيد از كرانه‏ى باخترى
13 شهيد از مناطق 1948
حداقل 63 تن هم به دليل محاصره‏ى مناطق شهيد شده‏اند كه مشخصات كاملى از آن‏ها در دست نيست.
از بين شهدا 4 پزشك و 6 امدادرسان وجود دارند.
179 شهيد كودكان و نوجوانان زير 18 سال هستند.
60 تن از اين تعداد، كودكان زير چهارده سال مى‏باشند.
81 شهيد بين 15 تا 18 سال داشتند.
6 شهيد زير چهار سال بودند.
بين شهدا 97 دانش‏آموز بودند.
17 كودك نيز دچار مرگ مغزى شدند.
36 زن بين شهدا ديده مى‏شوند. )آغاز انتفاضه اول در سال 1987 تنها در نابلس 141 زن به شهادت رسيده‏اند(
26 تن از اين زنان توسط نيروهاى نظامى رژيم صهيونيستى به شهادت رسيده‏اند.
169 تن از فلسطينيان بر اثر بمباران و گلوله‏باران صهيونيستى به شهادت رسيده‏اند.
73 تن از مجاهدان فلسطينى توسط جوخه‏هاى مرگ رژيم صهيونيستى به شهادت رسيدند كه از آن ميان بسيارى از اعضاى جنبش جهاد اسلامى فلسطين به‏ويژه فرماندهان سراياالقدس )گروهان‏هاى قدس( شاخه‏ى نظامى اين جنبش و شاخه‏ى نظامى جنبش حماس و شاخه نظامى فتح ديده مى‏شوند. همچنين تعدادى از رهبران گروهان‏هاى ديگر هم ديده مى‏شوند كه در رأس آن‏ها ابوعلى مصطفى رهبر جنبش خلق براى آزادى فلسطين بود.
113 كارگر فلسطينى به دست نيروهاى صهيونيستى به شهادت رسيدند.
30 تن از مجاهدان نيز در عمليات شهادت‏طلبانه يا حين انجام عمليات مختلف به شهادت رسيده‏اند.
3 خبرنگار فلسطينى هم هنگام پوشش خبرى انتفاضه به شهادت رسيدند.
بر اساس اطلاعات موجود، محمد الدره در آغوش پدر به شهادت رسيد. سامر طبنجه نيز در حال بازى در حياط منزلشان، ابو دراج در اتاق خواب و بر روى تختخواب خود به شهادت رسيدند. در اين ميان بايد از ايمان حجّو كم سن سال‏ترين شهيد فلسطينى نام برد، اين نوزاد در حين شهادت تنها سه ماه سن داشت.

2. مجروحان:
بر اساس آمار تا تاريخ 2001/9/28 حدود چهل هزار فلسطينى بر اثر آتش سلاح‏هاى مختلف صهيونيستى مجروح شده‏اند. رژيم صهيونيستى در راستاى سركوب انتفاضه‏ى مسجدالاقصى از گلوله‏هاى جنگى، پلاستيكى، فلزى، خمپاره و حتى موشك استفاده كرده است.
27 درصد از مجروحان زير 18 سال سن دارند.
اكثر مجروحيت‏ها در ناحيه‏ى سر، سينه، گردن و شكم است.
جراحت 10 درصد از مجروحان، شديد و خطرناك عنوان شده است . و آن‏ها دچار معلوليت‏هاى دايمى شدند.
حدود يك هزار مجروح به بيمارستان‏هاى خارج از فلسطين اشغالى منتقل شدند كه از اين ميان، تعدادى از آن‏ها در بيمارستان‏هاى جمهور اسلامى ايران بسترى شدند.
بيش از 2151 مجروح فلسطينى دانش‏آموز بودند.
2832 مجروح فلسطينى دچار معلوليت شده‏اند.
439 تن از معلولان كودكان و نوجوانان زير 18 سال مى‏باشند.
يك سوم معلولان معلوليت حركتى پيدا كرده‏اند.
يك سوم معلوليت حسى پيدا كرده‏اند.
يك سوم باقى مانده هم دچار معلوليت مغزى و روحى شده‏اند.
36 كودك بينايى يك يا دو چشم خود را از دست داده‏اند.
1000 مجروح در مناطق اشغالى سال 1948 به ثبت رسيده‏اند.
93 آمبولانس هدف حمله نيروهاى صهيونيستى قرار گرفت.
161 آمبولانس حامل بيماران بدحال توسط نيروهاى صهيونيستى از ادامه‏ى حركت براى رسيدن به بيمارستان‏هاى مجهز منع شدند.
11 مورد زايمان در مراكز ايست و بازرسى و معابرى كه توسط نيروهاى صهيونيستى بسته شده بود، به ثبت رسيده است.
22 فلسطينى به دليل ممانعت نيروهاى صهيونيستى از ادامه‏ى حركت آمبولانس جان سپردند.
191 خبرنگاز در حين پوشش خبرى انتفاضه مورد اصابت گلوله قرار گرفته يا از سوى صهيونيست‏ها به شدت مضروب شدند.
20 درصد از ناحيه‏ى سينه مورد اصابت قرار گرفتند.
18 درصد از ناحيه‏ى سر مجروح شدند.
20 درصد از ناحيه‏ى شكم مجروح شدند.
42 درصد هم لوله و تركش به دست و پايشان اصابت كرده است.
66/4 درصد از كسانى كه از ناحيه‏ى سر و گردن مورد اصابت قرار گرفتند كودك و از اهالى غزه بودند.
اين رقم براى مجروحان كرانه‏ى باخترى 41/1 درصد است.
59/6 درصد از افرادى كه از ناحيه‏ى سينه در نوار غزه مورد اصابت قرار گرفتند كودك بودند.
اين رقم در كرانه‏ى باخترى 31/1 درصد بود.
39/3 درصد از افرادى كه از ناحيه شكم و لگن در نوار غزه مورد اصابت قرار گرفتند كودك بودند.
اين رقم براى كرانه‏ى باخترى 33/2 درصد است.
41 درصد از گلوله‏هايى كه مورد استفاده قرار گرفته جنگى بوده است.
35 درصد نيز گلوله‏ى فلزى با روكش پلاستيكى بوده است.
20 درصد نيز با خمپاره هدف قرار گرفته‏اند.

ب - خسارت‏هاى اقتصادى
با آغاز انتفاضه‏الاقصى و ادامه‏ى درگيرى‏ها بين فلسطينيان و نيروهاى اشغالگر اسرائيلى، در طى چند ماه، اقتصاد فلسطين خسارت‏هاى بسيار زيادى متحمل شد به گونه‏اى كه كشورهاى اسلامى نگرانى خود را از اوضاع وخيم اقتصادى فلسطين ابراز داشتند.
طبق آخرين آمار منتشر شده يك ميليون نفر از فلسطينى‏ها زير خط فقر زندگى مى‏كنند و بيش از 125 هزار كارگر فلسطينى بيكار شدند و درآمد روزانه هر فلسطينى به كمتر از 2 دلار كاهش يافت. با اندك تأملى بر اقتصاد فلسطين تأثير اقتصادى انتفاضه‏الاقصى بر فلسطينيان به خوبى روشن مى‏شود.

اقتصاد فلسطين

منابع اقتصادى تشكيلات خودگردان عبارت است از كشاورزى، درآمد كارگرانى كه در خارج از فلسطين مشغول به كارند، كارگاه‏هاى صنعتى كوچك و مقدارى درآمد از صنعت جهانگردى. البته مى‏توان كمك‏هاى خارجى را نيز افزود. ولى منابع عمده‏ى درآمد تنها كشاورزى و درآمد كارگران در خارج از فلسطين مى‏باشد.
آنچه كه از مجموعه‏ى گزارش‏هاى به دست آمده مى‏توان تصريح كرد عبارت است از اين كه اقتصاد فلسطين در سال اول انتفاضه به چند دليل با مشكلاتى روبه‏رو شد كه مى‏توان در سه بخش آن‏ها را تجزيه و تحليل كرد.
1. اتكاى اقتصاد فلسطين به اقتصاد اسرائيل به ميزان بيش از 85 درصد از واردات و صادرات فلسطين.
2. توافقنامه‏ى اسلو سيطره اسرائيل بر معابر و گذرگاه‏ها را تكميل كرد.
3. دست داشتن اسرائيل در سياست گمركى فلسطين مطابق با توافقنامه‏ى اقتصادى پاريس كه در سال 1994 بين آن‏ها امضا شد.
در زير به بررسى اين نكات مى‏پردازيم:

تبعيت بازار فلسطين از اسرائيل

اسرائيل در سال 1967 با اشغال كرانه باخترى و نوار غزه اقتصاد فلسطين را در هم شكست و بر اقتصاد آن تسلط پيدا كرد و به اين ترتيب فلسطين فقط از طريق اسرائيل مى‏توانست با دنياى خارج خود ارتباط برقرار كند و بازار فلسطين را به بازار اسرائيل ارتباط دهد. اين رژيم بازارهاى فلسطين را از كالاهاى خود اشباع كرد و در عوض در رسيدن كالاهاى فلسطينى به بازارهاى اسرائيلى كارشكنى مى‏نمود.
اسرائيل با اين برهان كه به دلايل امنيتى بايد كالاهاى فلسطينى در بندرها يا گذرگاه‏هاى مرزى با مصر و اردن بازرسى شود، رسيدن آن‏ها را به مقصد با تأخير مواجه مى‏كرد. به اين ترتيب وابستگى شديد اقتصاد و بازار فلسطين به اسرائيل باعث ايجاد تأثيرات منفى بر روى اقتصاد و منابع درآمدى مناطق تحت كنترل حكومت خودگردان شد. اين امر از طريق اخراج كارگران فلسطينى و يا جلوگيرى از ورود كالاهاى فلسطينى به مناطق تحت اشغال اسرائيل صورت مى‏گيرد. افزون بر آن كه كالاهاى فلسطينى قدرت رقابت خود را با كالاهاى اسرائيلى و خارجى از دست داد. نتيجه‏ى ديگر اين اقدامات متزلزل شدن بخش‏هاى كشاورزى و صنايع و تأسيسات است كه اكثر مواد خام خود را از اسرائيل دريافت مى‏كند و اسرائيل منبع اساسى انرژى براى فلسطين و تأسيسات زيربنايى براى ايجاد فرصت‏هاى شغلى در بخش‏هاى توليدى فلسطين مثل نفت و گاز و آب و مخابرات مى‏باشد.
مصرف كنندگان فلسطينى در مواد غذايى اصلى مثل شكر، گندم و برنج به اقتصاد اسرائيل وابسته هستند و به اين ترتيب اسرائيل مى‏تواند مطابق با تمايلات و خواسته‏هاى خود بر ساكنان فشار وارد آورد و اجازه ندهد كه اين مواد در بازار فلسطينى‏ها راه پيدا كند.

كارگران فلسطينى و وابستگى آن‏ها به اقتصاد اسرائيل

يكى از منابع مهم مالى حكومت خودگردان فلسطين درآمد كارگرانى است كه در خارج از فلسطين به كار مشغول هستند.
تعداد كارگران فلسطينى در اسرائيل به 143/4 هزار كارگر يا 22/3 درصد كل كارگران فلسطين مى‏رسد و منبع اساسى درآمد ده‏ها هزار خانواده محسوب مى‏شود. اسرائيل از يك سو اين كارگران را براى تقويت اقتصاد خود به كار مى‏گيرد و از سوى ديگر از آن‏ها به عنوان ابزارى براى فشار وارد آوردن عليه فلسطينى‏ها استفاده مى‏كند و هر موقع كه بخواهد از رسيدن آن‏ها به محل كارشان در اسرائيل جلوگيرى مى‏كند.
در حقيقت اخراج كارگران فلسطينى از سرزمين‏هاى اشغالى 1948 و محاصره مناطق حكومت خودگردان از اقدامات عادى رژيم صهيونيستى در قبال انتفاضه‏الاقصى است.«(51)
»بر اساس منابع سنديكاهاى كارگرى فلسطينى، بيش از 113 كارگر طى يك سال اول انتفاضه به دست نيروهاى صهيونيستى به شهادت رسيدند. كه در اين ميان 17 نفر به طور عمدى توسط نيروهاى صهيونيستى از پاى درآمده و بقيه در درگيرى با اين رژيم به شهادت رسيدند.
به گفته‏ى اين سنديكاها رژيم صهيونيستى جنايت‏هاى سازمان‏دهى شده‏اى را عليه كارگران با هدف منع آنان از اشتغال به كار انجام داده است.
با محاصره‏ى مناطق فلسطينى عملاً كارگاه‏ها و مراكز اقتصادى فلسطينى قادر به ادامه فعاليت نشدند و با تعطيل شدن آن‏ها هزاران كارگر فلسطينى به جمع بيكاران پيوستند. علاوه بر آن مسؤولان رژيم صهيونيستى به تمام كارفرمايان صهيونيست دستور دادند تا كارگران فلسطينى خود را اخراج كنند. آن‏ها تأكيد كردند كه با متخلفان به‏شدت برخورد خواهند كرد.«(52)

ماليات‏ها و عوارض گمركى

»بر اساس توافقنامه‏ى اقتصادى پاريس كه در 29 آوريل 1994 بين اسرائيل و تشكيلات خودگردان به امضا رسيد رژيم صهيونيستى بايد ماليات‏ها و عوارض گمركى واردت فلسطين از اسرائيل و بندرهاى اسرائيلى را جمع‏آورى كند. همچنين ماليات‏هاى درآمد كارگران فلسطينى در اسرائيل را به آن‏ها اضافه كند و به تشكيلات خودگردان تحويل دهد. اين مكانيزم در فلسطين \"الحقاقه\" نام دارد كه 70 درصد از كل درآمدهاى عمومى تشكيلات را در بر مى‏گيرد.«(53)
اين عوامل و نيز سياست سركوبگرانه اسرائيل منجر به آثار منفى اقتصادى بر بخش‏هاى عظيمى از اقتصاد فلسطين شد. بيشترين اين آثار منفى در بخش‏هاى كارگرى، صنعت، كشاورزى، بازرگانى داخلى و خارجى نمود پيدا كرد و اثرات منفى مستقيمى بر تمامى ابعاد زندگى مردم فلسطين داشت.

ركود اقتصاد فلسطين در انتفاضه

با آغاز انتفاضه‏الاقصى اقتصاد فلسطين شاهد ركود 20 درصدى بوده است در حالى كه مى‏بايست 5 درصد رشد داشته باشد. آمار و ارقام منتشر شده نشان مى‏دهد كه ضررهاى اقتصادى فلسطين در حدود 62/5 ميليون دلار در ماه يا دو ميليون دلار در روز است كه تأثير منفى زيادى بر روى اقتصاد كوچك فلسطينى - كه درآمدى كمتر از 3 ميليارد دلار در سال دارد - خواهد داشت. اقدام رژيم اسرائيل از زمان محاصره‏ى مناطق فلسطينى به‏ويژه كرانه باخترى و نوار غزه باعث تشديد فقر شده است. ماهر المصيرى وزير اقتصاد و تجارت فلسطين در مصاحبه با خبرگزارى رويتر اظهار داشته است كه:

»ميزان خسارت‏هاى وارده بر فلسطين در چهار ماهه اخير، اقتصاد بيمار فلسطين را به حد توقف رسانده است حتى اگر اسرائيل و فلسطين به صلح هم دست يابند اقتصاد فلسطين دو سال زمان مى‏برد تا بازسازى شود و به حالت قبلى برسد.«(54)

اقدامات رژيم اسرائيل در محاصره‏ى مناطق فلسطينى و تخريب و بمباران مناطق تجارى، صنعتى، كشاورزى و... خسارت‏هاى زيادى را متوجه فلسطينى‏ها كرد. دكتر على شعث معاون وزارت برنامه‏ريزى و همكارى بين‏المللى تشكيلات خودگردان اعلام كرد:

»زيان‏هاى اقتصادى فلسطين از زمان آغاز انتفاضه‏الاقصى بيش از 3 ميليارد دلار است. اين خسارت‏ها شامل بخش‏هاى كشاورزى، نيروى انسانى و خدمات، بخش صنعت، بهداشت و درمان، آموزش و پرورش و ساختمان‏هاى مسكونى مى‏شود.«(55)

در گزارش سازمان ملل كه توسط ترى رود لارسن هماهنگ‏كننده‏ى ويژه‏ى سازمان ملل در روند صلح در غزه منتشر شد، ذكر شده است كه:

»مسدود كردن سرزمين‏ها و اعمال محدوديت‏هاى شديد تدابير محدود كننده عليه سرزمين‏هاى فلسطينى از زمان اشغال آن در سال 1967 مى‏باشد. محدوديت‏هاى اعمال شده توسط اسرائيل در زمينه كالاها و كارگران بيش از 500 ميليون دلار خسارت در بخش درآمدها و دادوستد به همراه داشت و باعث از بين رفتن 10 درصد توليد ناخالص ملى شده است.«(56)

به گزارش سازمان ملل، بيكارى در نوار غزه به 60 درصد رسيده در حالى كه قبل از انتفاضه 11 درصد بوده است و اين به دليل محدوديتى است كه مانع از رفتن 120 هزار فلسطينى به اسرائيل براى كار مى‏شود. ضررهاى بخش اقتصادى فلسطين به حدى است كه سه سال پيشرفت و توسعه اقتصادى از بين رفته است.
طبق گزارش روزنامه الايام (2001/2/27) برخى كارخانه‏ها تعطيل و بسيارى از كارگران بيكار شدند. »سازمان ملل زيان‏هاى وارده به اقتصاد فلسطين را بيش از 1/15 ميليارد دلار برآورد كرد. شبكه يك تلويزيون اسرائيل نيز در 79/11/24 اعلام كرد كه دكتر على شعث معاون وزارت برنامه‏ريزى و همكارى بين‏المللى تشكيلات خودگردان، زيان‏هاى اقتصادى فلسطين را از آغاز انتفاضه بيش از 3 ميليارد دلار تخمين زده است. فعاليت‏هاى اقتصادى فلسطين تقريباً به نصف رسيده است و در حدود 338 ميليون دلار از جمع اقتصاد داخلى كسرى وجود دارد. به علاوه در حدود 117 ميليون دلار نيز از دستمزد كارگران فلسطينى شاغل اسرائيل كاهش يافته است. اين دو كسرى تقريباً بيشتر از كمك‏هاى خارجى است كه فلسطين در نيمه اول امسال دريافت كرده است.«(57)
برخى از خسارت‏هاى اقتصادى فلسطينيان در انتفاضه عبارتند از:(58)
× خسارت ديدن بيش از 125 هزار كارگر فلسطينى شاغل در اسرائيل كه روزانه حدود 27 دلار درآمد داشتند به دليل راهبندان و محاصره توسط اسرائيلى‏ها.
× بيكارى 150 هزار كارگر ديگر در كرانه باخترى و نوار غزه. اين ميزان به شكل سرسام‏آورى افزايش پيدا كرد به‏طورى كه از 13 درصد به 55 درصد افزايش يافت. يعنى چيزى حدود يك سوم از نيروى كار فلسطينى بيكار شدند.
× سياست بستن گذرگاه‏ها و محاصره اقتصادى كه باعث توقف و بلكه عقب‏گرد رشد اقتصادى در كرانه باخترى و نوار غزه شد بر روى بيش از 100 هزار كارگر فلسطينى تأثير گذاشت تا جايى كه فقر در اين مناطق گسترش يافت و ميانگين آن به 64 درصد رسيد. اين وضعيت باعث شد تا كارگران فلسطينى با 2 دلار در روز زندگى خود را اداره كنند.
× كاهش توليدات داخلى فلسطين مطابق با برآوردهاى بانك جهانى به 630 ميليون دلار يعنى 65 درصد. و كاهش درآمد سرانه به ميزان 11 درصد.
× خسارت در بخش جهانگردى بر اساس آخرين آمار تشكيلات خودگردان فلسطين تا ژوئيه 2001 به 220 ميليون دلار رسيد و بر كارمندان و كارگران محلى مرتبط با اين بخش تأثير فراوانى گذاشت. اين خسارت‏ها در غزه از 40 به 50 درصد و در كرانه باخترى از 70 به 80 درصد رسيد. بر اساس آمار موجود، تا سال اول انتفاضه 333 هزار تن در بخش‏هاى جهانگردى و صنايع مربوط به آن فعال بودند كه با بسته شدن مناطق فلسطينى عملاً كار آن‏ها ناممكن شد.
× بسيارى از راه‏هاى ارتباطى مثل گذرگاه \"المنطار\" در غزه و گذرگاه \"العوده\" و فرودگاه بين‏المللى غزه در شهر رفح با خسارت‏هاى بسيارى مواجه شد. اداره‏ى آمار تشكيلات خودگردان اعلام كرد كه تا 31 مى 2001 به اين بخش 120 ميليون دلار خسارت وارد آمده است و خسارت‏هاى حمل و نقل را به دليل سوختن كاميون‏ها و اتوبوس‏ها و اتومبيل‏ها و تجهيزات كشاورزى و آمبولانس‏ها 40 ميليون دلار برآورد كرد.
× ميزان خسارت‏هاى ناشى از خرابى اماكن تجارى در حدود 365 ميليون دلار بوده است.
× نيروهاى اشغالگر 3669 منزل را بمباران كردند.
× تعداد خانه‏هاى كاملاً ويران شده 559 خانه است كه 226 خانه در غزه و 333 خانه در كرانه باخترى بوده است.
× بمباران مستقيم خطوط آبرسانى و برق در بعضى استان‏هاى فلسطينى 47 ميليون دلار خسارت به بار آورد. خسارت‏هاى غير مستقيم ديگر ناشى از ناتوانى فلسطينى‏ها در پرداخت فاكتورهاى آب و برق شركت‏هاى اسرائيلى است كه 30 ميليون دلار برآورد مى‏شود.
مطابق با ارزيابى‏هاى بانك جهانى ادامه‏ى محاصره مناطق فلسطينى تا پايان سال 2001 نتايج زير را به دست آورد.
1. پايين آمدن توليدات ملى فلسطين به ميزان تقريباً 1/7 ميليارد دلار و كاهش درآمد سرانه تا 27 درصد.
2. افزايش افرادى كه زير خط فقر زندگى مى‏كنند به 43/7 درصد. تا پايان سال اول انتفاضه بيش از يك ميليون تن زير خط فقر زندگى مى‏كردند و درآمدى حدود 2 تا 10 دلار در روز داشتند. در حالى كه 64 درصد از خانواده‏هاى فلسطينى در اين سال درآمدى كمتر از 400 دلار در ماه داشتند.
3. افزايش نرخ بيكارى بين افراد قادر به كار در كرانه باخترى و غزه تا 57 درصد )تعداد كارگران بيكار شده مطابق با آخرين برآورد سازمان مركزى آمار سال 2000 به 270 هزار كارگر رسيد(.
پديده‏ى ركود بازار كار در وضعيت معيشى خانواده‏هاى فلسطينى تأثيرگذار بود. به طور خلاصه آثار اين پديده در نتايج مطالعاتى كه اداره مركزى آمار فلسطينى از برگزيده‏اى از خانواده‏هاى فلسطينى در حدود 3489 خانواده از 19 ماه مى 2001 تا 5 ژوئيه 2001 انجام داد نتايج زير به دست آمد.
× 14/2 درصد از خانواده‏هاى فلسطينى به طور كامل درآمد خود را از دست دادند در حالى كه در مطالعه‏اى كه در ماه مى همين سال انجام شد اين مقدار بين 10/7 درصد بود و در بين دو مطالعه به 32/1 درصد رسيد 9/6 درصد در كرانه باخترى و 22/5 درصد در غزه.
»در گزارش شوراى رشد و توسعه‏ى اقتصادفلسطينى آمده است:
زيان‏هاى ناشى از بيكارى نيروى كار فعال طى يك سال اول انتفاضه بالغ بر 92 ميليون دلار شد.
همچنين با توقف اعطاى عوارض گمرگى كه قرار بود رژيم صهيونيستى آن را به حساب تشكيلات خودگردان بريزد و بيش از 250 ميليون دلار محاسبه شده كسر بودجه‏ى تشكيلات خودگردان به بيش از 540 ميليون دلار رسيد كه خود بيش از نيمى از بودجه سالانه‏ى اين تشكيلات است.
تنها طى ماه سپتامبر 2001 قيمت كالاهاى مصرفى در مناطق خودگردان نسبت به ماه قبل از آن 1/11 درصد افزايش يافت و بر اساس سال پايه براى شاخص به 125/14 رسيد در حالى كه ماه پيش از آن 123/77 بود.
قيمت مواد غذايى طى ماه سپتامبر 2001 )شهريور و مهر 0/69 (1380 درصد نسبت به ماه قبل از آن گرانتر شد.
قيمت اين مواد در قدس 1/01 درصد نوار غزه 0/35 درصد افزايش نشان مى‏داد در حالى كه در كرانه باخترى 0/07 درصد كاهش يافت.
علت اصلى اين افزايش گران شدن ميوه‏جات، سبزيجات، لبنبات، تخم‏مرغ، ماهى و ادويه طى اين ماه بود، در مقابل قيمت كالاهايى چون پارچه، پوشاك و كفش 2/14 درصد در غزه كاهش يافتند.
بر اساس آمار موجود بهاى اياب و ذهاب 12/16 درصد و هزينه‏ى تحصيل 9/4 درصد افزايش يافتند.
ميانگين افزايش قيمت در قدس 0/84 درصد بود كه به ترتيب به دليل افزايش 1/01 درصدى مواد غذايى، 2/02 درصدى پارچه، پوشاك و كفش بود، هزينه‏هاى بهداشتى نيز 3/56 درصد گرانتر شدند اين در حالى است كه در اين منطقه قيمت خدمات تفريحى و اثاثيه‏ى منزل كاهش يافتند.
طى ماه سپتامبر 2001 ميانگين هزينه مسكن در مناطق فلسطينى 2/55 درصد افزايش پيدا نمود كه به ترتيب در كرانه باخترى 4/28 درصد، در قدس 0/77 درصد و در نوار غزه 0/01 درصد گزارش شد كه در مقايسه با مدت مشابه سال گذشته آن 7/66 درصد افزايش نشان مى‏داد.«(59)
مهم‏ترين خسارت‏ها در بخش صنعت، عمران و ساختمان

كل خسارت‏هاى وارده بر صنعت و ساختمان و عمران توسط نيروهاى اسرائيلى بيش از 26 ميليون دلار مى‏باشد. )به نقل از (www. pcbs. org حمله به مناطق مسكونى به نوعى يك مجازات جمعى است كه غير نظاميان را هدف گرفته است و منجر به جابه‏جايى دست كم 3000 نفر شده است. بسيارى از فلسطينى‏ها خانه‏هاى خود را رها كرده و با اقوام خود و برخى از آن‏ها نيز در اردوگاه‏هاى اضطرارى زندگى مى‏كنند. حقوق اوليه غيرنظاميان فلسطينى در برخوردارى از خانه‏اى امن در بيشتر نواحى كرانه باخترى و نوار غزه ناديده گرفته شده است.
خسارت‏هاى بخش صنايع فلسطينى 899/25 ميليون دلار تا ماه مى 2001 برآورد شده است.
× توليدات صنعتى تا مقدار 80 درصد يعنى نزديك به 5 ميليون دلار كاهش يافت.
× عمليات ساختمان‏سازى تا 90 درصد كاهش يافت.
× هزينه كارگاه‏هايى كه ماشين نظامى اسرائيل آن‏ها را تخريب كرد به 24 ميليون دلار مى‏رسد.


نوار غزه كرانه باخترى

ساختمان‏هاى مسكونى 6/298/088 3/281/512

ساختمان‏هاى 11/612/855 4/952/630
غيرمسكونى و زيربنايى

)ارقام به دلار مى‏باشد.( به نقل از: (www. hdip. org)



مهمترين خسارت‏ها در بخش كشاورزى

كشاورزى مهم‏ترين منبع درآمد مناطق خودگردان فلسطين است كه مى‏تواند وابستگى شديد فلسطينيان به اسرائيل را كاهش دهد. با آغاز انتفاضه‏الاقصى و حملات رژيم صهيونيستى، خسارت‏هاى بسيار زيادى به اين بخش وارد شده است.
»وزارت كشاورزى تشكيلات خودگردان اعلام كرد كه خسارت‏ها از آغاز انتفاضه‏الاقصى به چند صد ميليون دلار رسيده است. هزينه حمل و نقل هر تن كالا به ميزان 50 دلار افزايش يافته كه خسارت ناشى از آن به 181/731 دلار رسيد، خسارت‏هاى ناشى از كاهش قيمت‏ها به 3/750/000 دلار، نابودى سبزيجات 429/900 دلار، خسارت‏هاى وارده به نشائها به 253/675 دلار، سرقت و نابودى و فرآورده‏هاى نباتى به 189/830 دلار، دامپرورى 385/610 دلار و خسارت‏هاى ناشى از نابودى 918 كندوى عسل به 252/950 دلار رسيده است.«(60)
»تعداد درخت‏هاى نابود شده در سرزمين‏هاى فلسطينى توسط نيروهاى اشغالگر اسرائيل 181 هزار اصله درخت مى‏باشد و بيش از 3/5 ميليون متر مكعب از زمين‏هاى كشاورزى نابود شده است.«(61)
× خسارت‏هاى كل تا 31 مى 2001 نزديك به 288 ميليون دلار بود.(62)
رژيم صهيونيستى در اين بخش اقدامات تخريبى زير را انجام داده است:
× از بين بردن 13 هزار دونم از زمين‏هاى كشاورزى با درختان و محصولات آن.
× قطع 2675 هزار درخت زيتون تا ماه اوت 2001.
× خراب و آلوده كردن ده‏ها چاه آب.

مهم‏ترين خسارت‏ها در بخش صنعت جهانگردى

ناامنى در مناطق خودگردان فلسطين باعث ركود درآمد صنعت جهانگردى شد. به گونه‏اى كه كاهش ورود جهانگردان به مناطق تحت كنترل حكومت خودگردان، تعطيلى بسيارى از هتل‏ها و مراكز جهانگردى و... را به همراه داشت. از سوى ديگر سيطره و تسلط بنگاه‏هاى صهيونيستى بر صنعت جهانگردى منطقه، چندان درآمدى را براى اين مناطق باقى نگذاشته است.
بر اساس آخرين آمار تشكيلات خودگردان فلسطين تا ژوئيه 2001 خسارت در بخش جهانگردى به 220 ميليون دلار رسيد كه بر كارمندان و كارگران محلى مرتبط با اين بخش تأثير فراوانى گذاشت. اين خسارت‏ها در غزه از 40 به 50 درصد و در كرانه باخترى از 70 به 80 درصد رسيد.(63)

ج. خسارت‏هاى بخش بهداشت و درمان
»يك منبع مسؤول در وزارت بهداشت تشكيلات خودگردان نسبت به انتشار بيمارى‏هاى مسرى بين كودكان فلسطينى هشدار داد. وى علت اصلى اين انتشار بيمارى‏ها را نرسيدن واكسن‏هاى اصلى به مناطق خودگردان در اثر محاصره‏ى كامل مناطق فلسطينى عنوان نمود.
به گفته‏ى اين منبع، گاهى براى بيش از پنج ماه واكسن‏هايى چون فلج اطفال، كزاز، ديفترى، حصبه و غيره به مناطق محاصره شده‏ى فلسطينى نمى‏رسد كه اين خود موجب ظهور اين‏گونه بيمارى‏ها در ميان نوزادان و افزايش مرگ‏ومير و معلوليت‏ها بين آنان مى‏شود.«(64)
نيروهاى رژيم صهيونيستى علاوه بر جلوگيرى از انتقال واكسن و دارو به بيمارستان‏ها و داروخانه‏ها در مناطق فلسطينى محاصره شده از ورود گروه‏هاى پزشكى و امدادرسان نيز جلوگيرى كردند. حتى تعدادى از مؤسسات پزشكى و آمبولانس‏ها را هم مورد هدف قرار دادند. »سربازان اسرائيلى سه راننده‏ى آمبولانس را به قتل رسانده و بسيارى از بيماران و مجروحان از دير رساندن عمدى آن‏ها به بيمارستان‏ها از سوى مقامات اسرائيلى شكايت كردند.«(65)
پرسنل پزشكى وزارت بهداشت و كميته‏هاى خدمات پزشكى فلسطين (UPMRC) نيز از حملات موشكى و هوايى اسرائيل در امان نماندند. بر اساس آمار ارايه شده، دو تن از پرسنل پزشكى هنگام انجام وظيفه در اثر حمله‏ى اسرائيلى‏ها به شهادت رسيدند. همچنين طى حملات جداگانه با مهمات جنگى، گلوله‏هاى روكش پلاستيكى و پرتاب سنگ توسط شهرك‏نشينان، 102 آمبولانس به طور كامل نابود شده و 862 دستگاه اتومبيل بخش بهداشت و امور پزشكى نيز آسيب ديدند. به گزارش اتحاديه كميته‏هاى خدمات پزشكى فلسطين 3 تن از راننده‏هاى آمبولانس به شهادت رسيده و 153 نفر از پرسنل پزشكى، امدادگر و راننده‏هاى آمبولانس مجروح شدند.
چندين بيمارستان نيز مورد اصابت و حملات موشكى اسرائيل واقع شد كه عبارتند از: بيمارستان بيت جالا، بيمارستان فرانسه بيمارستان‏هاى اليمامه در بيت‏لحم، بيمارستان بيت‏المقدس و بيمارستان عليا در الخليل.
اتومبيل‏هاى آمبولانس وابسته به جمعيت هلال احمر فلسطين نيز با موانع بسيار زيادى مواجه شدند زيرا نيروهاى اشغالگر 145 بار راه‏ها را بستند و روند دستيابى به كمك‏هاى پزشكى به اورژانس‏ها و مراكز كمك‏هاى اوليه با مشكل مواجه شد.
بمباران محله‏ها و روستاهاى فلسطينى نيز از جنبه‏ى روانى، بر روحيه‏ى هزاران كودك و نوجوان فلسطينى به‏ويژه در سنين بين 8 تا 14 سالگى تأثير گذاشته است. طبق گفته‏ى رئيس پزشكى وابسته به برنامه‏هاى بهداشت روانى دكتر \"جمال قنق\":
»عارضه‏هاى روحى از جمله بدخوابى و آشفتگى و ترس‏هاى شبانه و كابوس و خواب‏هاى آشفته مربوط به همين حوادث و عدم تمركز در مطالعه و حواس‏پرتى و آشفتگى فكرى در كودكان ديده شده است و به دليل شدت آسيب، تعدادى از كودكان توانايى صحبت كردن را از دست داده‏اند.«

طى سال اول انتفاضه خسارت‏هاى بخش بهداشت و درمان بالغ بر 167 ميليون دلار برآورد شد.(66)

د. خسارت‏هاى بخش آموزش و پرورش
لين گلدوف سخنگوى يونيسف نسبت به آثار بلند مدت خشونت‏ها بر سلامت روانى كودكان و دانش‏آموزان اظهار نگرانى كرد. وى اعلام كرد كه علايم بيمارى‏هاى روانى مختلفى در دانش‏آموزان قابل مشاهده است. در طول قيام انتفاضه بيش از 4 مدرسه به پادگان‏هاى نظامى تبديل شد، 30 مدرسه توسط سربازان اسرائيلى تخريب شد، و بيش از 90 دانش‏آموز فلسطينى نيز به شهادت رسيدند.
2151 دانش‏آموز مجروح و يا معلول شدند. به دليل وجود موانع نظامى، ده درصد آموزگاران در بهترين حالت، و نود درصد آن‏ها نيز نتوانستند خود را به مدرسه برسانند.
ديگر خسارت‏هاى بخش آموزش و پرورش عبارتند از:
افزايش هزينه آموزگاران و دانش‏آموزان در نتيجه بالا رفتن كرايه راه‏ها علاوه بر از بين رفتن جلسه‏هاى آموزشى دانش‏آموزان و كارشكنى در ارتباط بين اداره‏ها و مراكز تحصيلى.
حركت دانشجويان با سختى همراه بود. به عنوان نمونه 700 دانشجو از جنوب استان غزه كه در دانشگاه اسلامى در شهر غزه تحصيل مى‏كردند نتوانستند به منازل خود بازگردند و مجبور شدند كه در دانشگاه بخوابند و كلاس‏هاى درس هم خود به خود تعطيل مى‏شد.
نيروهاى اسرائيلى با محاصره بعضى راه‏ها 174 مدرسه را بستند كه به اين ترتيب 90,000 دانش‏آموز فلسطينى نتوانستند به مدرسه راه يابند.
به طور خلاصه انواع خسارت‏ها در جدول زير مى‏آيد.(67)

نوع خسارت از
2000/9/28 تا 2001/9/28 ميزان خسارت

1 - شهيدان

كل شهيدان 843 شهيد
شهيدان مرد 629
كودكان شهيد شده زير 18 سال 177
شهيدان زن 31
شهيدان شيرخواره )كمتر از 3 سال( 6
افرادى كه بر اثر بمباران صهيونيستى به شهادت رسيدند 169
شهيدانى كه توسط جوخه‏هاى مرگ رژيم صهيونيستى به شهادت رسيدند 68
شهيدانى كه عضو نيروهاى امنيتى تشكيلات خودگردان بودند 95
شهيدانى كه بر اثر كارشكنى صهيونيستى در مراكز ايست و بازرسى جان سپردند 22
فلسطينيانى كه توسط شهرك‏نشينان صهيونيست به شهادت رسيدند 23
مجاهدينى كه در عمليات شهادت‏طلبانه و در حين انجام عمليات به شهادت رسيدند 30
شهيدان پزشك و پى راپزشك 8

2 - مجروحان
كل مجروحان 360 مجروح
مجروحيت با گلوله جنگى 3137
مجروحيت با گلوله پلاستيكى 5146
مجروحيت به علل استنشاق گاز سمى 4558
معلولين كلى و جزئى 11500
مجروحيت در ناحيه گردن و سينه و شكم 4000
مجروحيت در قسمت‏هاى تحتانى 1500
نوع خسارت از
2000/9/28 تا 2001/9/28 ميزان خسارت

مجروحين كمتر از 18 سال 40 درصد
مجروحيت با وسايل مختلف 40 درصد
معلوليت دايمى 6000

3 - بازداشت شدگان به دلايل سياسى
كل بازداشت شدگان به دليل انتفاضه 2537
بازداشت شدگان به دست نيروهاى اسرائيلى 1189
بازداشت شدگان به دست نيروهاى تشكيلات خودگردان 1387
كودكان بازداشت شده 180
مجروحان انتفاضه كه بازداشت شده 13
4 - منازل ويران شده
كل منازلى كه بمباران شده‏اند. 6193
منازلى كه كاملاً خراب شد 559
5 - درختان زيتون و زمين‏هاى كشاورزى
درختان قطع شده 394642
زمين‏هاى كشاورزى كه تخريب شده‏اند )به متر مربع( 3669000
6 - در تجاوز به پزشكان و آمبولانس‏ها
بمباران آمبولانس‏ها و كادرهاى ادارى و مراكز 300مركز
4 بيمارستان و
93 آمبولانس
پزشكان شهيد كه يكى از آن‏ها آلمانى بود 4
رانندگان آمبولانس شهيد 3
مجروحان از افراد كادر پزشكى 6
7 - در زمينه آموزشى
مدارس بسته شده 174 مدرسه
دانش‏آموزانى كه از رفتن به مدرسه باز ماندند 90000دانش‏آموز
8 - محاصره اقتصادى فلسطين
بيكار شدگان به دليل محاصره 342698
درصد بيكارى در كرانه باخترى و غزه 57 درصد
خسارت‏هاى روزانه به دليل جلوگيرى كارگران فلسطين از ورود به اسرائيل 3/6 ميليون دلار
خسارت توليدات داخلى به طور كلى 1/5 ميليارد دلار
كاهش درآمد سرانه 47 درصد
نوع خسارت از
2000/9/28 تا 2001/9/28 ميزان خسارت

نسبت كسانى كه زير خط فقر زندگى مى‏كنند 80 درصد
خسارت پيش‏بينى شده براى اقتصاد تا پايان سال 1/7 2001 ميليارد دلار
خسارت روزانه اقتصاد فلسطين 3/6 ميليون دلار


صفحه بعد فهرست صفحه قبل