| صفحه بعد | زمینههای شکلگیری تفکر صهیونیسم | صفحه قبل |
زمینههای شکلگیری تفکر صهیونیسم هرچند زعما و بزرگان یهود، همواره لزوم بازگشت یهودیان به فلسطین و به اصطلاح «سرزمین موعود» را در میان جوامع خود تبلیغ و یادآوری مینمودهاند، لکن تا قرن هفدهم میلادی، تلاش مشخص و برجستهای همراه با فعالیت منسجم برای تحقق آن به چشم نمیخورد. از اوایل قرن ۱۸ میلادی و به دنبال فراهم شدن توجیهات لازم برای طرح تشکیل دولت یهودی، بهطور پراکنده زمزمههایی در این زمینه شنیده میشد. شاید بتوان برپایی سازمانی به نام «شورای عالی یهود» در فرانسه را ـ که ناپلئون بناپارت در سال ۱۸۰۷ میلادی دستور آن را صادر نمود ـ اولین تشکل سازمانیافته یهودیان اروپا در قرنهای اخیر دانست. این سازمان که نمودی از شورای عالی یهودیان در زمان حضور در فلسطین ـ موسوم به سهندرین ـ بود، از سازماندهی و چارت مشخصی برخوردار بود و رسما نمایندگی یهودیان فرانسه را برعهده گرفت. پس از اینکه دکتر «لئوپینسکر» از اندیشمندان فعال یهودی قرن نوزدهم، در کتاب خود به نام «خود رهایی» برای اولین بار، مشخصا به واژه صهیونیسم اشاره نمود و اعلام کرد که یهودیان نباید برای عزیمت به فلسطین دست روی دست گذاشته و منتظر مسیح شوند و برای رهایی از گرفتاریها باید خود دست به کار شوند، گروههایی با هدف تلاش برای تحقق آرمانهای یهودیان و اسکان در یک سرزمین واحد تشکیل شدند. جنبش «هیبات زیون» یا عاشقان صهیون یکی از اولین و مشهورترین آنها میباشد که با شعار «به سوی صهیون» در کشورهای روسیه، فرانسه و انگلیس و بعد هم در چند کشور دیگر فعالیت میکرد. جنبش «بیلو» که یکی دیگر از اولین تشکلهای سازمانیافته صهیونیستی میباشد و بعد از عاشقان صهیون بهوجود آمد، اولین آبادیهای یهودینشین را در فاصله سالهای ۱۸۸۲ تا ۱۸۸۴ در فلسطین بهوجود آمد. برخی از برجستگان یهودی در قوام اندیشه صهیونیسم، نقش غیرقابل انکاری داشتند. بنیامین دیزرائیلی، نخستوزیر انگلیس در اواسط قرن نوزدهم یکی از این افراد است. وی در اصل یک یهودیتبار بود که در کودکی بهخاطر تغییر مذهب پدرش، به دین مسیحیت درآمد لکن تا پایان عمر در راه پرورش اندیشه صهیونیسم کوشید و سوکولوف، از پیشگامان صهیونیسم او را یک مسیحی صهیونسیت میداند. وی اذهان سیاستمداران انگلیسی را برای حمایت از اندیشههای نوین یهودیان آماده ساخت. در شناخت شخصیت دیزراییلی، اشاره به این جمله وی مفید خواهد بود که میگوید: «نیرنگ، دروغ و خیانت در راه پیروزی گناه نیست». فعالان دیگری چون «موسی مونته فیوره» (از شخصیتهای سرشناس و مورد احترام یهودیان انگلیس)، «اشر گینزبرگ» و... به شکل صریحتری، اعتقادات صهیونیستی خود را بروز دادند. نقش خاندان سرمایهدار روچیلد نیز در این میان تعیینکننده بود. «ادموند روچیلد» فرزند جیمز روچیلد سرمایهدار معروف یهودی چند سال قبل از برگزاری اولین کنگره صهیونیسم، تلاشهای فراوانی در جهت خرید زمین و ایجاد آبادی برای یهودیان تازهوارد انجام داد. وی هفتاد میلیون فرانک طلا در این راه سرمایهگذاری نمود و عملی بودن زندگی یهودیان در فلسطین را در افکار ایشان تقویت نمود. اگر بخواهیم مجموعه عواملی را که در شکلگیری و تقویت اندیشه صهیونیستی موثر بود و در سطور فوق تکتک بدان اشاره گردید، بهطور خلاصه و نکتهوار یادآور شویم میتوانیم به موارد ذیل اشاره نماییم: تبلیغات دائمی بزرگان یهود مبنی بر تعلق داشتن فلسطین به یهودیان وجود دیدگاههایی در فرهنگ یهود که ایشان را قومی برجسته، لایق و مستحق حکومت بر دیگران معرفی میکند و تاکید بر این نظرات در ادبیات و آثار نویسندگان یهودی بروز حملاتی علیه یهودیان در کشورهای اروپایی به دلایلی که ذکر شد و در نتیجه کشته یا آواره شدن ایشان، که در برخی موارد به تحریک و یا سازماندهی خود صهیونیستها صورت میگرفت. تبلیغ بر روی مسئله به اصطاح مظلومیت و بیپناهی قوم یهود از سوی برخی نظریهپردازان صهیونیست در قرون ۱۸ و ۱۹ میلادی (با بزرگنمایی وصفناپذیر) و تاکید بر لزوم سازماندهی و فعالیت در راستای تحقق آرمانهای یهود شروع فعالیت دستجات منظم یهودی با کارکرد سیاسی و ایجاد آبادیهای یهودینشین در فلسطین لابی برخی از منتقذین یهودی با دربارهای اروپایی بهویژه انگلیس و مجاب نمودن ایشان برای حمایت از ایجاد دولت یهودی |
||
| صفحه بعد | فهرست | صفحه قبل |