صفحه بعد	انگیزه گسترش آژانس یهود	صفحه قبل
انگیزه گسترش آژانس یهود ماده چهارم سند قیمومیت، تصریح مىکند که «سازمان صهیونیسم باید پس از رایزنى با دولت اعلیحضرت پادشاه انگلیس، تدابیر لازم را براى جذب یارى همه یهودیان خواهان کمک‌دهى به تشکیل موطن یهودى اتخاذ کند.» چند عامل، وایزمن و گروه کارش را واداشت که خواهان گسترش آژانس یهود شوند. برخى صهیونیست‌ها به این نتیجه رسیدند که آژانس گسترش یافته یهود با جذب عناصر جدیدى از یهودیان غیر صهیونیست به حوزه اعتقادات قومى یهود، نشان دهنده یکى از روش‌هاى مورد نظر براى گسترش قلمرو و قومیت یهود در میان کانون‌هاى یهودیان پراکنده در سراسر جهان خواهد بود. درست است که سازمان صهیونیسم تا پاییز ۱۹۲۹ همچنان از همه روش‌ها به منظور جذب همکارى یهودی‌هاى غیر صهیونیست و خواهان کمک به تأسیس موطن ملى یهود استفاده مىکرد، اما بعضى از جناح‌هاى صهیونیستى، معتقد بودند که این اقدام، مستلزم کناره‌گیرى سازمان صهیونیست از موقعیت خود و تشکیل آژانسى جدید است که اجازه ایفاى نقشى برتر را در طرح‌هاى یهودى کردن فلسطین مىدهد. با این حال روشن بود که تشکیل آژانس یهود، به شکل گسترش یافته یا گسترش نیافته، به همان صورت مشخص در سند قیمومیت باقى مىماند [۱۵] و در نتیجه، موجب افزایش تلاش‌هاى انجام شده در چارچوب تقویت قومیت یهود مىشد که این اهداف را به تحقق مىرساند. گسترش آژانس یهود، یهودیان سرشناس، داراى مناصب دولتى حساس در کشورهاى متبوعشان رادر فرایند یهودى کردن فلسطین شرکت مىداد و این امر، وزنه‌اى جدید بود که به اجراى طرح صهیونیستى کمک مىکرد. تجربیات قبلى وایزمن نشان مىداد که این مهم از طریق صندوق تاسیس فلسطین (Palestine Foundation Fund)۱۶ به دست مىآید. افزون بر این، پس از گسترش آژانس، شدت مخالفت یهودیان ضد صهیونیسم، با مشاهده فعالیت بعضى از هم‌قطاران غیرصهیونیست خود در کنار صهیونیست‌ها به منظور تحقق اهداف صهیونیستى، کاهش خواهد یافت. همچنین، اقدام جامعه ملل در به رسمیت شناختن آژانس گسترش یافته یهود ـ یعنى آژانس نماینده یهودیان جهان- موقعیت صهیونیست‌ها را در گفت وگو با دولت‌ها و شخصیت‌هاى رسمى خارجى تقویت کرد. در ۱۳ فوریه ۱۹۲۷، پل گدمن، یکى از یهودیان صهیونیست انگلیس، در سخنرانى در جلسه شوراى صهیونیسم، این مسئله را مطرح کرد و افزود که «از هنگام برگزارى سیزدهمین کنگره صهیونیسم در سال ۱۹۲۳، مسئله گسترش آژانس یهود، همواره در سیاست داخلى سازمان جهانى صهیونیسم مطرح بوده است، حتى در بحث‌هاى ویژه دولت انگلیس در فلسطین نیز این پرسش مطرح شد که آیا آژانس در حالت همزیستى با سازمان جهانى صهیونیسم، باقى خواهد ماند یا اینکه- در چارچوب اجراى مفاد سند قیمومیت- گام‌هایى برى ایجاد نوعى یکپارچگى میان سازمان‌هاى یهودى برداشته خواهد شد تا در صورت عملى شدن احتمال دوم، آژانس، نماینده همه ملت یهود شود. این، دستاوردى فوق‌العاده براى یهودیان است زیرا ملت‌هاى جهان، آنها را ملتى زنده مىشناسند که جامعه ملل فرصت داشتن نمایندگى رسمى در شکل آژانس یهود را- که رو در روى دولت قیمومیت مىایستد- به ایشان داده است.» [۱۷] عامل مهم‌تر در گسترش آژانس، این بود که مشارکت یهودیان غیر صهیونیست مىتوانست منابع مالى جدیدى را براى فرایند یهودى کردن فلسطین فراهم آورد. در ۱۷ ژوئن ۱۹۲۳، وایزمن در سخنرانى خود در بیست و ششمین نشست سازمان جهانى صهیونیسم که در بالتیمور ایالات متحده برگزار شد به سنگینى بار مالى بر دوش صهیونیست‌ها اشاره کرد و پاره‌اى از پیامدهاى ناشى از ناتوانى صهیونیست‌ها را در برآوردن مستلزمات سازندگى برشمرد «زیرا فعالیت صهیونیستى در فلسطین به کندى پیش مىرود، تا جایى که پرداخت حقوق معلمان براى چندین ماه به تعویق افتاده است و هالوتزیم [= پیشگامان] در معرض گرسنگى قرار گرفته‌اند.» وى خاطر نشان ساخت که «سازمان صهیونیسم باید بخشى از بار خود را به دیگران واگذار کند.» [۱۸] وایزمن گوشزد کرد که او به رهبران گروه‌هاى آمریکایى که شاهرگ کمیته توزیع مشترک را تشکیل مىدهند، مىاندیشد و چشم به اعانه‌هاى سخاوتمندانه آنان دارد. در سیزدهمین کنگره صهیونیسم، وایزمن در سخنرانى خود در جلسه ۱۵ اوت ۱۹۲۳، انگیزه‌هاى گسترش آژانس را توضیح داد و گفت: «در صورتى که آژانسى یهودى، شکلى را که توضیح داده‌ام، به خود بگیرد، قدرت و هیبت جدیدى به ما خواهد داد که به صورت مجارى تغذیه کننده شاخه‌هاى سیاسى، اقتصادى ما منعکس خواهد شد. ضرورت دارد که بدون تأخیر گام‌هایى مناسب براى تشکیل آژانسى یهود برداشته شود. شکست مذاکراتى که باید در آینده نزدیک انجام شود، پیامد حزن‌انگیزى خواهد داشت. ضرورى است که مصوبات این کنگره در ارتباط با این مسئله حیاتى و مهم، چارچوبى به خود گیرد که بر قدرت کامل سازمان صهیونیسم در تحقق سریع برخى نتایج ثابت تأکید کند.» [۱۹] به همین دلیل، وایزمن، مخالفت برخى صهیونیست‌ها را با طرح گسترش، چیزى نامأنوس دید و آنان را به تندروی و دشمنى با دموکراسى متهم ساخت و در همان حال از حامیان طرح، ابراز رضایت کرد و آنان را افرادى داراى تجربه عملى در وضعیت فلسطین ودرک نیاز به کسب منابع مالى جدید براى ادامه فعالیت دانست. هر چند موافقان، معتقد بودند که فرایند گسترش با برخى خطرات، مواجه مىشود لیکن در این مورد با وایزمن هم‌نظر بودند که چشم‌پوشى از گروه‌هاى آمریکایى قدرتمند، داراى توانایى تحمل مسولیت اشتباهى فاحش است، به ویژه با توجه به اینکه کمیته توزیع مشترک، دستخوش برخى نقاط ضعف بود. [۲۰] بحران اقتصادى در فلسطین شدت و گسترش یافت و میزان بیکارى افزایش پیدا کرد. به عقیده وایزمن، ساختن کشور یهود از فعالیت روزمره در فلسطین تحقق مىیابد. به همین سبب، وى به بهره‌جویى از بیشترین میزان ممکن از توانایی‌هاى یهودیان جهان به منظور فعالیت در اسکان ایشان در فلسطین چشم دوخت. بىتردید او به آن دسته از یهودیان ثروتمند و با نفوذى مىنگریست که ایدئولوژى صهیونیسم را به این دلیل نپذیرفته بودند که این امر به زیان اوضاع اجتماعى و اقتصادى آنان بود؛ در عین حال این افراد تمایل داشتند که افراد فعالى در زمینه اسکان یهودیان شرق اروپا و خواهان سکونت در فلسطین باشند. تحقق تمایل مبرم وایزمن از راه استعانت از پول و نفوذ این ثروتمندان در چارچوب تشکیلاتى یهودى، شامل یهودیان صهیونیست و غیر صهیونیست، عملى مىشد. [۲۱]
صفحه بعد	فهرست	صفحه قبل