صفحه بعد «شبکه ناشناخته» و ارتباط آن با ایران صفحه قبل

«شبکه ناشناخته» و ارتباط آن با ایران

مقاله با نقل قولی از آقای لئون‌تی هدار [۳] شروع می‌شود که خبرنگار لیبرال روزنامه اورشلیم پست (Jerusalem Post) اسرائیل در سازمان ملل می‌باشد:

«اگر انسانی در سال ۱۹۸۵ از کره ماه به سازمان ملل می‌آمد و از جایی خبر نداشت، نمی دانست که کرک پاتریک [۴] نماینده اسرائیل است یا نتانیاهو نماینده آمریکا یا کدام متعلق به کجا؟» طنز این خبرنگار نشان می‌دهد که تا چه اندازه آمریکا حامی اسرائیل بوده است.

به راستی در پس عبارت محور شرارت چه عنصری نهفته است که همه متفکران، جامعه مطبوعات و محققان را متعجب کرده است؟ آیا این یک اتفاق ساده بود یا این که فضای جدید سیاست خارجی آمریکارانشان می‌داد؟ با آوردن این عوامل جدید توسط آقای بوش و آقای چنی به وزارت دفاع و پنتاگون، آن‌هم در بحران فضای سیاسی، این پرسش مطرح می‌شود که آیا قدرت وزارت دفاع بر وزارت خارجه درباره سیاست خاورمیانه‌ای آمریکا و هم‌چنین دیگر قراردادهای بین‌المللی (هسته‌ای) فزونی گرفته است؟ آیا طراحی و برگزاری سیاست خارجی آمریکا از فرایند باز و شفافی برخوردار است که بیشتر شهروندان آمریکایی به آن دسترسی داشته و آن را درک کنند؟ آیا سیاست خارجی آمریکا یکپارچه است و یا این که در بازار تضارب افکار مختلف، بوروکراسی آمریکا به جهت خاصی کشیده می‌شود؟ آیا معماران و کارشناسان سیاست خارجی یک جمع یکپارچه هستند؟ آیا ایدئولوژی و افکار فوق‌العاده قوی این گروه نقشی در این کنش و فرآیند سیاست‌گذاری جدید دارد؟ آیا این ایدئولوژی هزینه‌ای برای استراتژی دراز مدت سیاست خارجی آمریکا ایجاد نخواهد کرد؟

در حاشیه قدرت و اطلاعات و در رابطه با منطقه خلیج‌فارس، این استنباط وجود داشت که شاید یک کابینه جمهوری‌خواه به خاطر روابط خوبش با شرکت‌های فراملیتی نفت و کشورهای نفت خیزی چون ایران و عربستان، بهتر می‌توانست فضای پراگماتیستی برای حل مسائل خاورمیانه‌ای ایجاد کند. مساله نه به سادگی یک خط مستقیم، بلکه منحنی پیچیده‌ای است.

در واقع از زمان حرکت دست راستی «فکری ـ محافظه‌کاری» ریگان [۵]، حاکمیت آمریکا آبستن نیروی منسجم و دقیقی بود که نئوکان نام گرفت. این پدیده نه فقط یک جریان فکری، بلکه یک شبکه سیاسی ـ اجتماعی بود که در مطبوعات و محافل فکری و فرهنگی نفوذ زیادی داشت. نخبگان واشنگتن از این حرکت سیاسی آگاه هستند، ولی عموم مردم از این شبکه چندان اطلاعی ندارند. این جریان سیاسی ـ تشکیلاتی، به سان تار عنکبوت متراکمی است؛ به این معنا که وابسته‌ها و زیر مجموعه آن در قلمرو‌های مختلف سیاسی ـ اجتماعی حضور فعال دارند.

صفحه بعد فهرست صفحه قبل